رفع ستم به او پناه مىبرند و جحا هم با سخنان و حركات خود آن‌ها را يارى مىدهد . « شك نيست كه نوادر جحا به طريق شفاهى هم به غرب رفته باشد . به‌طورى كه در جزيرهء مالت از يك شخصيت فكاهى به نام « جهان » صحبت مىشود كه تصحيفى از جحاست . و يا اين‌كه در ايتاليا از فردى به اسم « جوكا » نام مىبرند كه نماد فكاهى است و به معنى مزاح و خنده است ، و به همين معنى در لغات لاتين و انگلوساكسون هم آمده است . و جوكندا در چهرهء موناليزا از لئوناردو داوينچى نقاش بزرگ ، به معنى تبسم و خنده است « 1 » . [ و در فارسى هم ، جوحى ] . « استاد عسكر نحاس هم كتابى به زبان فرانسوى به نام تأمّلات ابن جحا تأليف كرده است كه در اين كتاب پسر جحا از حكمت و دانش پدرش سخن مىگويد . بحثى تاريخى « از نظر تاريخى هيچ شكى نيست كه شخصى به نام جحا بوده است ، هم‌چنان كه ميدانى و ديگران ذكر كرده‌اند . و در قرن‌هاى بعد ، جحاهاى ديگر هم بوده‌اند كه به شهرت جحاى اولى نمىرسيدند ، و مردم نوادر آن‌ها را هم به پاى جحاى اولى گذاشتند ، در نتيجه مجموعهء نوادر جحا فراهم آمد . خوجه نصر الدّين تركى « جحاى تركى كه مسما به خوجه نصر الدين است ، صدها حكايت به او منسوب است . و در دست ما كتابى است به تركى شامل حكايات خوجه نصر الدين كه به سال 1328 هجرى در 255 صفحه چاپ شده است . « آنچه كه در آن شك نيست اين است كه بسيارى از نوادرى كه به خوجه نصر الدين منسوب است از عربى نقل نشده است ، بل‌كه از شخصى است كه در بلاد

--> ( 1 ) . ژوكوند . ايتاليائى : جيوكوند و ( GiOCONDO ) . نام خانوادگى فلورانتين فرانچسكو دل جيوكوندو ، تاجر پشم‌فروش فلورانسى كه نام او به سبب تابلوئى كه لئوناردو داوينچى از موناليزا زن او كشيد شهرت يافته .